Hoe vrijzinnig is Noord-Holland?

Noord-Holland stond altijd bekend als een zeer vrijzinnige provincie. De Nederlandse Hervormde Kerk was daar gebouwd op vrijzinnigheid, maar wie nu de balans opmaakt, moet soms ver zoeken naar het vrijzinnige gedachtegoed.

Het vrijzinnige gedachtegoed vond altijd goede ingang onder Noordhollanders. De nuchtere boeren hadden het niet zo op verheven dogma’s en hechtten meer waarde aan een praktische levensinstelling. Het is daarom niet verwonderlijk dat het aantal doopsgezinden en remonstranten in de provincie vanaf de 17e eeuw groot is. Maar ook in de Nederlandse Hervormde Kerk domineerde vrijzinnigheid: grofweg gezegd was in de 19e en begin 20e eeuw driekwart van de gemeentes vrijzinnig.

De Vereniging van Vrijzinnige Hervormden in de provincie Noord-Holland (VVH-NH) werd al in 1904 opgericht en begon met een goede start: de vereniging groeide, er was veel elan. Maar de dominantie van de vrijzinnigheid bleek al snel een nadeel te zijn in plaats van een voordeel. Veel vrijzinnigen hadden namelijk geen behoefte aan een vereniging die zich inzette voor de vrijzinnigheid, aangezien de vrijzinnigheid toch al overal was. Voor hen had de vereniging geen nut. Het aantal gemeentes dat aangesloten was bij de VVH-NH bleef daarom klein.

Na de oorlog veranderde er iets in de provincie. Veel gemeentes waren vacant – soms al jarenlang – en in het kader van het project Gemeente-opbouw ging men op zoek naar beschikbare voorgangers, ongeacht hun kleur of ligging in de kerk. Wat telde was dat gemeenten weer een herder kregen. Het aantal vacante vrijzinnige predikantsplaatsen was hoog, maar het aantal beschikbare vrijzinnige dominees was klein. Het gevolg: meer rechtszinnige predikanten kwamen in vrijzinnige gemeenten te staan. Het resultaat laat zich raden. Onder invloed van de nieuwe prediking verschoof de gemeente van vrijzinnig naar meer rechtszinnig.

Tot zover een korte schets van de ontwikkeling van de vrijzinnigheid in de provincie Noord-Holland. Bureau Deus doet voor de VVP-NH onderzoek naar dit onderwerp dat in de vorm van een publicatie tijdens het 110-jarig jubileum van de vereniging wordt gepresenteerd.

Advertenties

Over Bureau Deus

Dit is de website van Bureau Deus, onderzoeksbureau, adviesbureau en voorlichtingsbureau op het gebied van religie & zingeving. Godsdienstwetenschapper Erik Jan Tillema is de eigenaar van Bureau Deus.
Dit bericht werd geplaatst in Projecten, Vrijzinnigheid en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s